ชายอาวุโส ถือไม้เท้า เดินเอียงไปข้างหนึ่ง เหมือนคุณตา หรือคุณปู่ผู้ใจดี ยังเดินคล่อง ความจำดี และดูเหมือนชีวิตมีความสุข ถ้ามีลูกหลาน ก็คงเต็มบ้านเต็มเมือง  แต่วันนี้ มีลูกเป็นวัดๆ...

คุณพ่อเปโตร อาทร พัฒนภิรมณ์ อายุ 85 ปี เดินถือไม้เท้าช่วยประคองเพื่อทรงตัว เพียงแค่ปวดหัวเขา ปวดขาอย่างเดียว  ชอบพูดคุยกับผู้คน ไม่อยากเข้าบ้านพระสงฆ์ชรา ขออยู่ช่วยงานตามวัด ช่วยฟังแก้บาป ถวายมิสซาจนนาทีสุดท้าย

ขณะนี้ประจำและยังทำงานอยู่ที่วัดแม่พระปฏิสนธินิรมล จันทบุรี ตั้งแต่ ค.ศ.2000-2009 ครบ 10 ปีแล้ว ปัจจุบันคุณพ่อยอด เสนารักษ์ เป็นเจ้าอาวาส “ตอนนี้เป็นประธานมิสซาไม่ได้แล้ว เพราะคุณพ่อเจ้าวัดเขาเป็นห่วง เห็นว่าเราอายุมากแล้ว กลัวจะหกล้ม แต่ร่วมถวายมิสซาได้เสมอ”

ทบทวนถึงอดีตแห่งความทรงจำ ทั้งสถานที่และบุคคลที่ได้ผ่านพบมา จนถึงวันนี้ สิ่งที่ยังอยู่ในความทรงจำก็มีหลายหลาก แต่สิ่งที่คิดขึ้นมาแวบหนึ่งคือ

“ช่วงที่มีความสุขที่ได้ทำงานตามวัดคือ ที่วัดนักบุญยอแซฟ พนัสนิคม และมาอยู่ที่ศรีราชา 3 ปี เห็นว่าไม่ค่อยมีอะไรทำ จึงขอพักไปเรียนต่อที่เบลเยี่ยม เมื่อจบแล้วก็เรียนต่อที่ปารีส ฝรั่งเศส ด้านคำสอน  2 ปีเศษ”

ค.ศ.1987 สมัครไปอยู่สังฆมณฑลนครราชสีมาจนถึง ค.ศ. 2000 กลับมาสังฆมณฑลจันทบุรี กลับมาแล้วทำงานด้านคำสอนได้ปีกว่าๆ พอมีคนใหม่มาแทน เห็นว่ามีเวลาว่างๆ จึงขอไปทำงานที่อื่นบ้างดีกว่า

ปีพระสงฆ์

เสียง “ปีพระสงฆ์” เป็นข่าวไปทั่วโลก สำหรับพระสงฆ์อาวุโสอย่างคุณพ่อ มีความคิดและความรู้สึกอย่างไร?

ก็รู้สึกดีใจ และส่วนตัวคิดว่าเราทำอะไรได้ ก็จะพยายามทำ พยายามเป็นพยานถึงพระเยซูเจ้าเสมอ ทำได้ก็ทำไปจนถึงลมหายใจเฮือกสุดท้ายและนาทีสุดท้าย

ข้อคิดจาก “พี่ใหญ่สุด”

“พระสงฆ์เป็นศิษย์ของพระเยซูเจ้าที่เข้มแข็ง เหมือนนักบุญยอห์น มารีย์ เวียนเนย์ แต่พระสงฆ์เวลานี้ หลายคนทำหน้าที่เป็นผู้บริหารโรงเรียนเป็นส่วนมาก เป็นผู้บริหารก็ดี แต่ไม่ควรทำเหมือนเป็นงานประจำ หรือเป็นงานหลัก ควรจะเพิ่มงานด้านอภิบาลให้มากขึ้น เพราะไม่มีใครทำแทนเราได้

การบริหารเพียงแต่ให้นโยบาย และเอาเวลามาทำงานอภิบาลน่าจะดีกว่า เพราะเป็นหน้าที่ของเราพระสงฆ์โดยตรง และชีวิตเราก็เรียนมาทางนี้”

กาลเวลา และสิ่งที่ผ่านไป

“ชีวิตผมมาถึงวันนี้ ได้ผ่านพระสังฆราชมาตั้งแต่พระคุณเจ้าเรอเน แปร์รอส (ค.ศ.1909-1947) พระคุณเจ้าหลุยส์ โชแรง (ค.ศ.1947-1965 ) พระคุณเจ้ายาโกเบ แจง เกิดสว่าง (ค.ศ.1945-1953) พระคุณเจ้าฟรังซิสเซเวียร์ สงวน สุวรรณศรี(ค.ศ.1953-1971) พระคุณเจ้าลอเรนซ์ เทียนชัย สมานจิต (ค.ศ.1971-2009) และพระคุณเจ้าซิลวีโอ สิริพงษ์ จรัสศรี รวม 6 องค์แล้ว

ค.ศ.1938 บ้านเณรพระหฤทัยฯ ศรีราชา โดนปิด พวกเณรย้ายไปเรียนที่โรงเรียนเซนต์ปอล แปดริ้ว ฉะเชิงเทราได้ 3 เดือน คุณพ่อเจ้าวัดกำลังเตรียมตัวจะส่งกลับบ้าน เตรียมเป็นครู แต่ช่วงนั้นสมัยรัฐบาลจอมพล ป.พิบูลย์สงคราม เป็นช่วงรัฐนิยม กระแสชาตินิยมแรงมาก เราติดต่อไปขอสมัครเป็นครู เจ้าหน้าที่ตอบว่าเป็นครูไม่ได้เพราะเขาเห็นเรามีชื่อเปโตร อาทร และคุณพ่อชิ่น ไชยเจริญ มีชื่อฟรังซิสโก เป็นไม่ได้เพราะมีชื่อเป็นฝรั่ง

ตอนนั้นเอง คุณพ่อยออากิม เทพวันท์ ประกอบกิจ ซึ่งเวลานั้นปกครอบมิสซังกรุงเทพฯ แทนพระคุณเจ้าแปร์รอส โทรเลขมาบอกว่า ใครอยากเป็นเณรให้ไปเข้าเรียนต่อที่บ้านเณรบางนกแขวกได้ ก็พอดีเลย พวกเราก็จัดการเตรียมตัวไปบางนกแขวกกันเลย มิสซังจันทน์ฯ มี 5 คน

รุ่นผมมีคนเดียว ท่าแร่ ก็มีพระคุณเจ้าคายน์ แสนพลอ่อน คุณพ่อเซอ๋า (คุณพ่อสุเมธ วัชรศักดิ์ไพศาล) รุ่นเดียวกับผมมีคุณพ่อชวลิต วินิตกุล และคุณพ่อเซ่งเก่ง (คุณพ่อธานี ลอยตระกูล) ส่วนพระคุณเจ้ารัตน์ บำรุงตระกูล มาทีหลังตอนนั้นท่านเพิ่งเรียนจบกลับมาจากฮ่องกงก็มาสมทบกัน ส่วนคุณพ่อสมบูรณ์ แสงประสิทธิ์ คุณพ่อวิโรจน์ อินทร์สุขสันต์ และคุณพ่อสุรินทร์ โรมันวงศ์ เป็นลูกศิษย์

อยู่ที่บางนกแขวก 3 ปี เรียนจบ ม.6 พระคุณเจ้าแปร์รอสก็ขอให้ไปเป็นผู้ช่วยเจ้าอาวาสที่เสาวภา นครนายก และพอดีพระคุณเจ้ายาโกเบ แจง เกิดสว่าง อภิเษกที่วัดหัวไผ่ ผมก็กลับมาอยู่บ้านเณร 2 ปี ต่อจากนั้น ค.ศ.1947-1952 ไปเรียนต่อที่บ้านเณรปีนัง กลับมา ค.ศ.1952

สมัยอยู่ที่บ้านเณร มีลูกศิษย์ได้เล่าให้ฟังว่า “เวลาไปดูหนังที่โรงเรียนอัสสัมชัญศรีราชา วันพุธ มีบางเรื่อง มีฉากจูบกัน ก็จะสั่งให้เณรปิดตา หรือถ้าไม่ค่อยดีนัก ก็สั่งให้กลับบ้าน”

วันบวชเหมือนแอบบวช

ผมบวชเป็นพระสงฆ์ วันที่ 18 มกราคม ค.ศ.1952 ที่บ้านท่านแจง ศรีราชานี่แหละ พระคุณเจ้ายาโกเบ แจง เกิดสว่าง เป็นผู้บวชให้ คนเดียวในโลกนี่แหละที่บวชบ้านท่าน เพราะสมัยนั้นการเดินทางลำบากมาก ต้องลงเรือ และเป็นช่วงที่บ้านเมืองไม่ค่อยสงบ มีสัตบุรุษจากวัดพนัสนิคมมา 2-3 คน มีเฉพาะญาติพี่น้องสัตบุรุษรวม 30 คน และพระสงฆ์ 20 องค์ เพราะเป็นช่วงเข้าเงียบพระสงฆ์

ผมเป็นพระสงฆ์คนสุดท้ายที่พระคุณเจ้ายาโกเบ แจง บวชให้ เพราะหลังจากนั้นไม่นานท่านก็มรณภาพวันที่ 14 เมษายน ค.ศ.1952 ศพของท่านถูกบรรจุไว้ที่วัดนักบุญฟิลิปและยากอบ หัวไผ่

ตอนแรกคุณพ่อสนิท วรศิลป์ เป็นผู้รักษาการแทน เห็นว่าพระคุณเจ้าแจงไม่ค่อยสบาย คุณพ่อสนิทก็ปรึกษา ติดต่อเชิญพระคุณเจ้าหลุยส์ โชแรง จะมาบวชให้ แต่พ่อใกล้ๆ พระคุณเจ้าแจงก็บอกว่าไม่ต้องแล้ว ท่านจะบวชให้เอง และท่านก็บวชให้เป็นคนสุดท้าย

คติพจน์ วันบวช

แต่ละคนย่อมมีคำขวัญวันบวช คำขวัญประจำชีวิต เพื่อเป็นเครื่องชี้บอกถึงการปฏิบัติตนของแต่ละคน จะจำหรือทำได้มากน้อยแค่ไหนก็ขึ้นอยู่ที่แต่ละคนว่าตั้งใจไว้ขนาดไหน พอเรียนถาม คุณพ่อก็พูดขึ้นมาทันที

“ข้าพเจ้าจะสรรเสริญพระเจ้าตลอดนิรันดร์” (Magnifico Deum in Aeternum) แต่ต่อมาก็เพิ่มอีกหน่อย “ข้าพเจ้าเป็นทุกอย่างสำหรับทุกคน” (Omnibus Omnia)

ผมคิดอยู่นานว่าจะเหมาะหรือไม่ที่จะถาม ที่สุดเห็นว่าคุณพ่อเป็นกันเอง พูดคุยไปยิ้มไป หัวเราะไป ผมก็เลยมั่นใจที่จะเรียนถาม

“ทำไม  คุณพ่อเดินเอียงๆ ครับ?”

“ผมก็ไม่รู้เหมือนกันนะว่าตั้งแต่เป็นเมื่อไร สาเหตุคิดว่าน่าจะตอนเป็นเด็กๆ ตอนอยู่บ้านและอยู่บ้านเณรบางนกแขวก เราอาจจะหาบน้ำมากเกินไป มาส่งผลเอาตอนแก่ คิดว่าอย่างนั้นนะ แต่มันก็ไม่เจ็บปวดอะไร เราก็ยอมรับมันและคิดว่าเป็น “เอกลักษณ์” ของเรา คิดอย่างนี้ก็ดีเหมือนกัน แหะ...แห่ะ....!!!”

ผมได้รับฟังแล้ว รู้สึกชื่นใจและหัวเราะไปด้วย

“คุณพ่ออาทร หมายเลข 1 สังฆมณฑลจันทน์ ของแท้ ต้องเอียงขวาครับ”


ประวัติส่วนตัว

  • เกิดวันที่ 7 กันยายน ค.ศ.1924 ที่จังหวัดจันทบุรี
  • เป็นสัตบุรุษอาสนวิหารพระนางมารีอาปฏิสนธินิรมล จันทบุรี
  • บวชวันที่ 18 มกราคม ค.ศ.1952
         ที่สำนักพระสังฆราช หัวไผ่
         โดยพระคุณเจ้ายาโกเบ แจง เกิดสว่าง
  • ประวัติการศึกษา
    การศึกษาก่อนบวช

  • จบชั้นประถมปีที่ 4 ที่โรงเรียนมารียาลัย จันทบุรี
  • จบชั้นมัธยมปีที่ 1-2 ที่สามเณราลัยพระหฤทัย ศรีราชา ชลบุรี
  • จบเจบชั้นมัธยมปีที่ 3 ที่โรงเรียนสันติภาพ แปดริ้ว ฉะเชิงเทรา
  • จบชั้นมัธยมปีที่ 4-6 ที่โรงเรียนดรุณานุเคราะห์ บางนกแขวก
  • ค.ศ. 1947 เรียนที่เยเนรัล คอลเลจ ปูเลา ตีกุส ปีนัง มาเลเซีย
  • การศึกษาหลังบวช

  • ค.ศ. 1969-1970 อบรมที่สถาบัน East Asian Pastoral
         Institute (EAPI) มะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์
  • ค.ศ. 1981-1982 Sabbatical Year ที่อารามฤษีเบเน
         เมือง Bryges ประเทศเบลเยี่ยม
  • ค.ศ. 1982-1985 ศึกษาต่อด้านการสอนคำสอน
         ที่ Institut Catholique de Paris ประเทศฝรั่งเศส
  • ค.ศ. 1985-1986 ศึกษาและดูงานที่วัดแม่พระประจักษ์ที่ลูร์ด
         ชิคาโก สหรัฐอเมริกา
  • ประวัติการทำงาน

  • ค.ศ. 1952-1952 ผู้ช่วยเจ้าอาวาส
         อาสนวิหารพระนางมารีอาปฏิสนธินิรมล จันทบุรี
  • ค.ศ. 1952-1953 ผู้ช่วยเจ้าอาวาส
         วัดนักบุญฟิลิปและยากอบ หัวไผ่ ชลบุรี
  • ค.ศ. 1953-1956 อาจารย์สามเณราลัยพระหฤทัย ศรีราชา
         และครูใหญ่โรงเรียนดาราสมุทร ศรีราชา ชลบุรี
  • ค.ศ. 1956-1961 ผู้ช่วยเจ้าอาวาส
         อาสนวิหารพระนางมารีอาปฏิสนธินิรมล จันทบุรี
         ผู้จัดการโรงเรียนมารดาพิทักษ์
         อาจารย์สอนภาษาอังกฤษที่โรงเรียนมารดาพิทักษ์
         และโรงเรียนสตรีมารดาพิทักษ์
  • ค.ศ. 1958-1961 วิญญาณรักษ์ อารามฟาติมา
         และอารามคาร์แมล จันทบุรี
  • ค.ศ. 1961-1964 เจ้าอาวาส
         วัดแม่พระที่พึ่งแห่งคริสตัง ดงแหลมโขด ปราจีนบุรี
  • ค.ศ. 1964-1968 เจ้าอาวาส
         วัดนักบุญยอแซฟ พนัสนิคม ชลบุรี
  • ค.ศ.1968-1969 วิญญาณรักษ์นวกเณรีคณะรักกางเขนจันทบุรี
         และภราดาคณะฟรังซิส หัวไผ่ ชลบุรี
  • ค.ศ. 1970-1972 วิญญาณรักษ์ นวกสถานฟาติมา หัวไผ่ ชลบุรี
  • ค.ศ. 1972-1976 เจ้าอาวาสวัดนักบุญยอแซฟ พนัสนิคม ชลบุรี
  • ค.ศ. 1976-1981 เจ้าอาวาส
         วัดพระหฤทัยแห่งพระเยซูเจ้า ศรีราชา ชลบุรี
  • ค.ศ. 1986-1987 ผู้อำนวยการศูนย์คำสอน ศรีราชา ชลบุรี
  • ค.ศ. 1987-2000 ช่วยงานสังฆมณฑลนครราชสีมา
  • ค.ศ. 2000-2010 ช่วยงานอภิบาล
         ที่อาสนวิหารพระนางมารีอาปฏิสนธินิรมล จันทบุรี