...ในฐานะที่เป็นนักบวชที่มีความศรัทธามั่นคง
และอุทิศชีวิตตามความเชื่อของตนจนถึงที่สุดด้วยใจร้อนรน ถือวัตรปฏิบัติและพระวินัยอย่างเคร่งครัด
ในฐานะที่เป็นผู้นำ ผู้อภิบาล ท่านมีจิตใจเหมือนบิดา อดทน ให้อภัย เสียสละเพื่อทำหน้าที่จนลมหายใจสุดท้าย
เพื่อให้ทุกคนที่อยู่ภายใต้การปกครองมีสันติสุข มีระบบระเบียบ เป็นบ้านที่อบอุ่น
ในฐานะที่ท่านเป็นมนุษย์คนหนึ่ง ที่มีความรู้ ความสามารถ แสวงหาสรรพวิชาร่วมสมัย
และได้พยายามแบ่งปันความรู้ให้เกิดประโยชน์แก่บุคคลทั่วไปอย่างโดดเด่น
 เช่น ภาษา กล้องถ่ายรูป การพิมพ์ การชุบเงินชุบทอง เรื่องเหมืองแร่ และเรื่องแว่นตา
ในฐานะที่ท่านเป็นพลเมืองของฝรั่งเศส เป็นธรรมทูตในสยาม
ซึ่งเป็นประเทศที่ท่านรักและได้มอบชีวิตไว้บนแผ่นดินสยามแห่งนี้
ท่านพยายามเป็นสะพานเชื่อมความสัมพันธ์อันดีระหว่างประเทศและระหว่างทวีป
ในฐานะที่ท่านเป็นนักสื่อสารมวลชน ท่านมีผลงานอันยิ่งใหญ่
ทั้งหนังสือวิชาการ ตำรา สารคดี และยังเป็นนักประชาสัมพันธ์ให้กับประเทศสยาม
ทำให้ประเทศสยามเป็นที่รู้จักแก่ประเทศฝรั่งเศสและประเทศอื่นๆ ในยุโรป อย่างถูกต้องตามความเป็นจริง
และทำให้ประเทศฝรั่งเศสเป็นที่รู้จักแก่คนไทยในสิ่งที่ดีงาม
ในฐานะที่เป็นนักปราชญ ์ ท่านเป็นทั้งผู้รับและผู้ให้ และแบ่งปันความรู้ให้แก่นักปราชญ์ด้วยกัน
ยิ่งแบ่งปันก็ยิ่งทำให้ความรู้เพิ่มมากขึ้น แตกกิ่งก้านสาขาและเจริญงอกงามขึ้น
ในฐานะที่เป็นผู้น้อย ท่านพยายามทำหน้าที่รับใช้ด้วยความซื่อสัตย์ จงรักภักดี ด้วยความสุภาพถ่อมตน
ด้วยความสำนึก รับผิดชอบจนถึงที่สุด แม้นจะยากลำบาก เหน็ดเหนื่อยก็ยินดี
ในฐานะผู้รักสันต ิ ท่านพยายามหลีกเลี่ยงความขัดแย้ง พยายามแก้ปัญหาข้อขัดแย้งด้วยสันติวิธี
ทั้งในพระศาสนจักร ทั้งความสัมพันธ์กับเจ้าหน้าที่บ้านเมือง ยอมรับความทุกข์ ความเจ็บปวดเอง ให้เวลาเป็นเครื่องพิสูจน์
ในฐานะที่เป็นนักสร้าง ท่านได้สร้างสรรค์ทั้งด้านวัตถุและสร้างคนให้มีความรู้
ให้ศึกษาเล่าเรียนเพื่ออนาคตของตนเองและประเทศชาติ เป็นการพัฒนาที่ยิ่งใหญ่ของชาติบ้านเมือง...

เรื่องราวทั้งหมดนี้จะเห็นได้ชัด เมื่อเราได้อ่านหนังสือเล่มนี้อย่างพินิจพิเคราะห์
ถึงความอัจฉริยะของท่านสังฆราชผู้นี้ และความรู้สึกที่เกิดขึ้นอาจจะแตกต่างกันออกไปตามฐานะของแต่ละคน...
 

[คำนำผู้จัดพิมพ์ ]